thập mục ngưu đồ

 

THẬP MỤC NGƯU ĐỒ

                                                                                                                                                                                                                  


 
HOÀNG PHỦ NGỌC PHAN

         
  
Trong một lần thuyết pháp đức Phật dạy các đệ tử về cách tu dưỡng tâm tính: " phải y như chăn trâu phải cầm gậy canh chừng không để nó buông lung phạm vào lúa má của người." Con trâu ở đây ví như cái Tâm. Người tu hành ví như kẻ chăn trâu. Phải chế ngự được con ngưu ma vương trong tâm tính mình tức tự thắng được bản năng sau đến tự tri rồi tự tại . Về sau có người dựa theo lời dạy của đức Phật thể hiện thành mười bức tranh liên hoàn vẽ cảnh chăn trâu.Bộ tranh ấy gọi là Thập Mục Ngưu Đồ một dòng tác phẩm hội họa rất nổi tiếng trong giới nghiên cứu Phật học. Nói một dòng tức là có nhiều bộ tranh nhiều người vẽ trong nhiều thời điểm khác nhau nhưng cùng chung một đề tài là 

  
Phép chăn trâu theo lời Phật dạy. Nhiều bộ tranh không rõ ai là tác giả và xuất hiện trong  thời đại nào. Bộ tranh được phát hiện sớm nhất tương truyền là của thiền sư Khuyếch Am Sư Viễn ( Kuoan Shiyuan -1100-1200) ngườiTrung Hoa sinh vào thời nhà Tống. Bộ tranh nầy được tìm thấy trong bộ sưu tập tranh của họa sĩ Châu Văn người Nhật vào năm l460 nhưng cũng chỉ là bản sao chứ không thấy bản chính .Từ đó ngày càng có thêm nhiều  bộ khác hoặc màu hoặc đen trắng hoặc theo luận giải của Thiền phái hoặc theo Đại thừa phái.


  Tranh Thập mục ngưu đồ không rõ đã được du nhập vào nước ta từ lúc nào. Nhưng từ đời vua Lê Dụ Tôn ( l706-1729) và chúa Trịnh Cương đã có thiền sư Quãng Trí luận giải về tranh nầy. Vào năm 1933 dưới thời vua Bảo Đại có cư sĩ Phan Thế Khương dựa theo bộ sưu tầm của Hội Phật Học Huế khắc thành mộc bản kèm với bài luận giải của cư sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám.       

          
   
Hiện nay bộ tranh đã được giới thiệu ở nhiều nước trên thế giới .Vẫn là bộ tranh của Khuyếch  Am  Sư Viễn chỉ khác ở phần luận giải. Đáng chú ý nhất là phần luận giải của Giáo sư Thiền học người Nhật là Daisetz Teitaro Suzuki  trong quyển sách Thiền Luận đã được hai nhà phật học uyên thâm là Trúc Thiên và thiền sư Tuệ Sĩ dịch ra tiếng Việt. Hiện nay có thêm một công trình biên khảo về Thập Mục Ngưu Đồ do nhà nghiên cứu Nhật Cao Trần Đình Sơn dịch từ tài liệu của thiền sư  Thích Quảng Trí đời Lê Dụ Tôn nhà xuất bản Phương Đông đã phát hành rộng rãi trên các nhà sách. Đây là Thập Mục Ngưu Đồ qua cái nhìn của Thiền học Việt nam. Ngoài ra còn có những bộ tranh Thập Mục Ngưu  Đồ do các họa sĩ đương đại phóng tác vẽ màu hoặc đen trắng được trưng bày ở chùa Tam Tông Miếu ( Quận 3-TPHCM ) và ở chùa Linh Phước ( gần Trại Mát  -Đà lạt ).



  Sau đây là mười bức tranh Thập Mục Ngưu Đồ của Khuyếch Am Sư Viễn được trình bày theo thứ tự :

           

1.Tầm ngưu ( tìm trâu ) 2.Kiến tích ( thấy dấu ) 3.Kiến ngưu ( thấy trâu ) 4.Đắc ngưu ( Bắt được trâu ) 5.Mục ngưu ( Chăn trâu ) 6. Kỵ ngưu qui gia ( cỡi trâu về nhà ) 7.Vong ngưu tồn nhân ( Quên trâu còn người ) 8.Nhân ngưu câu vong ( người và trâu đều quên ) 9.Phản bổn hoàn nguyên (trở về cội nguồn ) 10 . Nhập triền thùy thủ ( thỏng tay vào chợ ).

           
   
Bên cạnh mỗi bức tranh có một bài minh bằng chữ Hán tương truyền rằng tác giả là ngài Vân Thê Châu Hoàng. Những bài minh nầy đã được thiền sư Thích Thanh Từ dịch ra tiếng Việt. Xin trích dẩn một vài bài để bạn đọc tham khảo bước đầu :

                                   

Bài 5 .Chăn trâu .

Roi thừng chẳng chút để lơi tay                

Chỉ sợ gió tung chốn bụi này  
Chăn trâu đã được thuần thục tánh

Khỏi lo kềm chế vẫn theo đây .

Bài 9 . Trở về cội nguồn

Roi thừng trâu mục tử đều không

Lồng lộng trời cao tin khó thông

Hừng hực lửa lò khôn nạp tuyết

Đến nơi mới thấy tổ cùng tông

.

   Nhân dịp Xuân Kỷ Sửu - 2009 xin mựơn chuyện Trâu nầy làm đề tài để bạn đọc có dịp mạn đàm. Mỗi người một ý chẳng bao giờ cạn .      

                                                           

   HOÀNG PHỦ NGỌC PHAN

                                                   hoangphungocphan@yahoo.com.vn

                       


VÕ VĂN HOA

THÂN GỬI NHÀ BÁO HỒ SĨ BÌNH

TIN NÓNG
(HOT IN FORMATION )

- Thể theo lời yêu cầu của nhiều bạn bè từ đầu năm mới 2009 này VÕ VĂN HOA có thêm một trang mới để đón thêm nhiều cảm nhận.
Anh em bạn bè có thể ghé vào địa chỉ:
vovanhoaqt.vnweblogs.com
Mặc dù vậy 360.yahoo.com/vovanhoahl như là MỐI TÌNH ĐẦU mần răng mà quên được!
Thân ái!

hoanghuuquyet@gmail.com

Hồ Sĩ Bình

Đầu năm cố gắng hoàn tất tốt Đặc San "Tình Quê". Ban biên tập mà phát hành muộn thì sẽ bị bạn đọc gọi điện đến... đó nghe! Chuyến đi Quảng Trị vừa rồi cùng nhà thơ Lê Diễn thành công quá! ước mơ được đi một chuyến hoành tráng như vậy .Chúc Hồ Sĩ ... có những tác phảm hay.

hoanghuuquyet

Hồ Sĩ Bình

Nhân dịp năm mới chúc Hồ Sĩ... và gia đình một năm mới An khang - Hạnh Phúc.

đông nghi

Chao Diep Chi Huy

cám ơn lời chúc giáng sinh của Huy Đà nẵng giáng sinh đang lạnh không gian cũng thật thơ mộng ly rượu réveillon của ai vẫn còn bỏ ngõ và trông ngóng.Thân

diepchihuy

Chúc mừng giáng sinh ông anh

binhhosi

gởi Thanh tịnh

Đâu rảnh đâu Thanh Tịnh mệt muốn đứt hơi nhưng vì có những bức xúc mà lên bài vậy thôi.Bài của anh HPNP gởi cho Tình quê mình thấy vui nên pót cho anh em đọc cho vui.Hẹn sẽ nhâu ra trò ở ĐH.Thân

Đông Nghi

lời nhắn

Pha.v.Quan thân cám ơn lời động viên nếu không có gì trở ngaị thứ 3 mình ra nhớ chuẩn bị cháo bột(có cả Lê Diễn nữa) Thân

phanvanquang

Trang của HSB ngày càng đa dạng phong phú.Chúc mừng.

Thanh Tịnh

Chiều ni rảnh rổi hay sao mà lên bài liên tục vậy đại ca!
Nghỉ đi nhậu đi anh ơi!(hi hi)